11. Gjirokastër, Butrint, Albanese rivièra, Apollonia en Berat (3 t/m 8 november 2025)

Hallo allemaal,

het is weer zondag en dat wordt een beetje mijn vaste rust- en blogdag. Het weer was afgelopen week ook iets minder, maar dat is natuurlijk voor november niet zo verwonderlijk. Paar regenachtige dagen (de regen valt overigens vooral 's nachts) en een paar mooie dagen. Ik sta op een camping in Berat, de stad met de 1000 ramen, en het staat op de werelderfgoedlijst van Unesco, evenals Gjirokastër in het zuiden waar ik de reis door Albanië ben begonnen. Mooie camperplaats tussen de mandarijn- en citroenboompjes, die vol hangen en de camperaars mogen zoveel mandarijnen en citroenen plukken als we willen. Er scharrelen ook kippen rond, maar ik ben nog niet op zoek gegaan naar de eieren. Er loopt ook een haan rond, maar die wacht gelukkig met kraaien tot een christelijke tijd. 

Eerst iets over de woelige geschiedenis van Albanië. Ik heb mij afgevraagd waarom het land zo achtergebleven is, gelet op het feit dat het dichterbij West-Europa ligt dan Griekenland, dat al sinds 1981 lid is van de EU. Albanië is pas in 2014 kandidaat-lid geworden en het schiet niet erg op met het voldoen aan de voorwaarden om lid te worden. Dat heeft vooral te maken met corruptie, mensenhandel en drugshandel. Albanië heeft sinds het einde van WOII te maken gehad met een communistisch dictator, Enver Hoxha, die net zo streng in de leer was als Stalin en Mao. Toen die 2 overleden en hun opvolgers minder streng in de communistische leer waren, verbrak Hoxha alle banden en isoleerde op die manier Albanië van de rest van Europa en de wereld. Hij was ook heel hard. Hij hield (vermeende) tegenstanders gevangen en liet ze ook martelen. Hij verbood alle religies, liet veel kerken en moskeeën afbreken en liet 170.000 bunkers bouwen uit angst voor een invasie vanuit het Westen of het Oosten. Hij overleed in 1985 aan een hartaanval op 77 - jarige leeftijd. Daarna volgde een turbulente periode, waardoor vele Albanezen vluchtten naar andere landen.  Sinds 1991 is Albanië een parlementaire democratie, maar pas rond de eeuwwisseling wordt het rustiger en in 2014 volgt dan het kandidaat-lidmaatschap van de EU. Deze politieke veranderingen hebben naast voordelen ook nadelen met zich gebracht, waaronder corruptie,  en niet iedereen is blij met de huidige situatie. Dat bleek uit een gesprekje dat ik had met een man van 66, die onder het communistische regime gewerkt heeft als technicus, maar nu in zijn levensonderhoud moet voorzien door fruit te verkopen. Het pensioen dat hij over een jaar zal krijgen, is zodanig laag (E 150 per maand) dat hij zal moeten blijven werken. Hij noemde als voorbeeld van corruptie het hotel in Berat dat eruit ziet als het Capitool in Washington. Je kan je inderdaad afvragen wat dit toonbeeld van kapitalisme doet in een stad die (in zijn geheel) op de werelderfgoedlijst van Unesco staat. 

De mensen zijn overigens zeer vriendelijk en behulpzaam en ze hebben iets 'aandoenlijks'. Ze doen erg hun best om het je naar de zin te maken. Zo kreeg ik gisteren een bord met mandarijntjes van de beheerster hier, terwijl we die zelf ook kunnen plukken. 

Het is hier goedkoop, maar tegelijkertijd zijn de kosten van het pinnen van geld heel hoog. Als ik 100 euro in Albanees geld pin (= 10.000 LEK) dan wordt er 122 euro van mijn rekening afgeschreven! En je moet wel pinnen, want hier zijn betalingen met de kaart minder gebruikelijk dan in EU landen. Er zijn wel genoeg pinautomaten. De banken verdienen er goed aan, denk ik.

Ook Gjirokastër staat op de werelderfgoedlijst van Unesco. Naast Berat en Butrint zijn dat de enige drie locaties in Albanië op die lijst. Ik zie het er niet helemaal vanaf. Ik denk dat het vooral een steuntje in de rug van de Albanezen is en een manier om aan geld te komen om de historische centra te behouden en te renoveren. Maandag was het regenachtig, maar vanaf de citadel op hoogte toch een prachtig uitzicht over de stad (zie filmpje). Met de fiets omhoog heeft geen zin, want los van de steilheid, zijn de smalle straatjes van het historische centrum ook nog bestraat met (pittoreske) klinkers, waarop het niet prettig lopen is, laat staan fietsen. Ze hebben wel mooie kleuren die passen bij mijn schoenen (wit, roze en donkerbruin). Binnen de citadel is er ook een museum, met veel informatie over de geschiedenis van Albanië, een wapenarsenaal en een (voormalige) gevangenis voor (politiek) gevangenen met martelafdeling. Gruwelijk. Terug via het historische centrum onderaan de citadel met de kleurrijke souvenirwinkeltjes en restaurantjes. Heerlijk gegeten voor 10 euro. Toch maar een lokale SIM kaart gekocht voor één kwart van de prijs van KPN. Overigens op de campings hier tot nu toe prima wifiverbindingen, maar niet altijd even veilig.

Voor Butrint moest ik weer even naar het zuiden. Het is de best bewaard gebleven archeologische opgraving van Albanië en het ligt ook nog eens prachtig op een schiereilandje in het meer van Butrint en dat is een soort binnenzee met onder andere uitzicht op het griekse eiland Korfoe. Het maakt deel uit van het Nationale Park Butrint, waar je ook mooie wandelingen kunt maken. De Griekse en Romeinse beschavingen hielden niet op bij de Grieks/Albanese grens. Ook op deze locatie is er later het nodige overheen gebouwd, maar er is veel bloot gelegd, onder andere een mooi theater en Romeinse baden. Het had in de afgelopen dagen zoveel geregend dat die volstonden met water. Ik had dus een Romeins bad kunnen nemen. Het was er vochtig warm genoeg voor. Kennelijk komen er veel NL toeristen, want de looproute met toelichting was er ook in een NL versie. Ook de God van de geneeskunst, Asclepius, werd hier vereerd. Boven op de Acropolis (zo worden hier - evenals in Athene - hoogtes binnen citadellen/oude beschavingen genoemd) een Venetiaanse toren waar een klein museum is gevestigd. 

Na het bezoek aan Butrint doorgereden naar een plaatsje aan de Albanese rivièra (Qeparo, 12 km ten zuiden van Himare). Langs de hele kuststrook wordt veel gebouwd. Over niet al te lange tijd zal dit gebied mogelijk aantrekkelijker zijn dan Griekenland. Het is dichterbij en het water is net zo blauw. De weg was bochtig, maar goed. Af en toe kom je geiten, koeien, ezels en schapen op de weg tegen. Meestal loopt er iemand bij, maar hard rijden is niet verstandig. Soms vergeten de Albanezen dat. Ik stond op een (nieuwe) camperplaats dichtbij het strand en woensdag was het prachtig weer. Lekker gezwommen. Het water is warm. Vanaf de camperplaats via een mooie wandelboulevard met eucalyptusbomen naar het plaatsje gelopen. Vanaf eind oktober/begin november zijn alle restaurantjes en barretjes gesloten en de koeien liggen op het strand, maar dat zal in het zomerseizoen anders zijn. 

Miep en ik zijn het klimmen en dalen nog niet moe, dus we hebben de Llogarapas (1072 meter hoog) richting noorden genomen in plaats van de nieuwe tunnel. Alleen jammer dat boven op het uitzichtspunt het zicht belemmerd werd door laag hangende wolken. Ik heb wel wat foto's gemaakt vóór we de top bereikten. Op de top een grote zwerfhond. Ik heb er al meer gezien, maar anders dan in Griekenland zijn ze in Albanië (tot nu toe) niet agressief. Ze hebben wel hele grote ogen die heel zielig kijken. Andere strategie dus en dat werkt wel, althans bij mij. Ik heb al 3 keer een zwerfhond hondenbrokjes gegeven die ik gekocht heb voor het geval ik op de fiets achtervolgd wordt door honden die het op mijn enkels voorzien hebben. Ze vinden ze erg lekker en kijken mij dan dankbaar aan. 

De tweede helft van de route naar Apollonia ging een stuk vlotter over een (tolvrije) snelweg. Een keer een tolpoortje tegengekomen, maar ik hoefde niets te betalen. Misschien nog een test? Apollonia is ook een archeologische locatie, gesticht in de 7e eeuw voor Chr. door Griekse kolonisten. De locatie is opgedragen aan de zonnegod Apollo. Het gebouw met de pilaren, is het Boeleuterion, de vergaderzaal van het stadsbestuur. Daartegenover een bescheiden theater. Uit de maquette in het museum blijkt dat dit maar een heel klein deel was van wat Apollonia ooit geweest is. In de hoogtijdagen leefden er meer dan 50.000 inwoners. Men schat dat er slechts 8% van het gehele gebied ontgraven is. Rond het jaar 1260 werden de stenen van de ruïnes gebruikt om een klooster in Byzantijnse stijl op de locatie te bouwen met een toren. In 1967 is het bijna totaal verwoest door de opdracht van het communistische regime om er zo'n 400 bunkers aan te leggen. Het ligt in een hele groene omgeving. Na dit bezoek door naar Berat aan de rivier Osum. 

Afgelopen vrijdag, toen het nog overwegend zonnig was, heb ik de citadel van Berat beklommen. De stad is ooit gesticht door ook weer Griekse kolonisten in de 4e eeuw voor Chr, maar de op 200 meter hoog gelegen citadel is ontstaan onder de Byzantijnse heerschappij. Binnen de bewaard gebleven muren van die citadel is in de 13e eeuw een heel dorp gebouwd met ook weer een 'Acropolis'. Ook nu nog wonen er mensen naast de souvernirwinkeltjes en restaurantjes. Oorspronkelijk met 2 moskeeën (de witte en de rode; van de rode staat nog een deel van de minaret overeind) en 20 kerken, waarvan er nog een stuk of 8 min of meer bewaard zijn gebleven. Sommigen zijn open; anders dicht ten behoeve van renovatie. In een van de kerken is het nationaal iconenmuseum gevestigd, waarin veel info over de religieuze schilders die die kleurrijke iconen, fresco's en muurschilderingen maken/maakten. De meest beroemde in Albanië is Onufri  (16e eeuw) die de 'School van Berat' oprichtte. Herkenbaar aan zijn speciale roodtinten. Op de locatie liep een wolfshond (met baas) rond. Ik wist niet dat die bestonden, maar hij lijkt echt op een wolf, maar gedroeg zich als een (lieve) hond. Even uitkijken met het afschieten van wolven dus.

Beneden in het stadje - met allerlei kerstversieringen, kerstterrassen en kermis - gegeten. Er staan hier veel Griekse gerechten op het menu (ook dat kent geen grenzen), maar ook een paar traditionele Albanese gerechten, waaronder een ovenschotel met yoghurt, rijst en lamsvlees. Ik was er niet zo kapot van. En de salade was erg zout. Volgende keer iets anders proberen. Het is vroeg donker dus de kerstverlichting op de foto gezet. Vooral de verlichte bruggen over de Osum zijn erg mooi. Met die regen is de rivier vrij breed (gelet op de brede bedding kan die nog veel breder worden), maar het sleept veel modder met zich mee. Dus erg helder is die niet. Je kan ook raften in de nabij gelegen Osumkloof, maar dat bewaar ik voor een volgende keer. 

Gisteren nog even tussen de buien door gewandeld aan de andere kant van de rivier. Ook daar voornamelijk witte huisjes met vele ramen aan de voorkant. Logisch, want aan de andere kant kijk je tegen een berg op. Op de fiets met 2 vuilniszakken was in de fietstassen naar een wasserette, ongeveer 3 km verderop. 22 euro voor 7,5 kilo. En naar de kapper geweest voor maar 10 euro. Dus helemaal klaar voor de tweede (en ik denk laatste) week in Albanië. In ieder geval nog een dag naar de hoofdstad Tirana en nog een paar mooie plekken. Het weer wordt echt wel minder, dus tijd om wat vaart te maken verder richting noorden en daarna Spanje. 

Bij dit lange praatje, veel foto's ter illustratie. Fijne zondag nog! Hier onweert en regent het stevig nu. Ik zit lekker knus in het campertje ;-)

Groeten Annemiek